SaaS, PaaS i IaaS — modele chmury z przykładami

SaaS (Software as a Service) to gotowe oprogramowanie dostępne przez internet, bez instalowania go na komputerze lub serwerze użytkownika.¹ Obok PaaS i IaaS jest jednym z trzech modeli usług chmurowych wyróżnionych przez NIST².
Modele różnią się tym, co otrzymuje firma i za którą część środowiska odpowiada.

Czym jest SaaS i jak działa?

W modelu SaaS użytkownicy pracują w gotowej aplikacji przez internet, zwykle za pomocą przeglądarki. To program, w którym otwiera się strony i aplikacje internetowe. Firma korzysta z funkcji narzędzia, ale nie utrzymuje środowiska potrzebnego do jego działania. Według NIST użytkownik SaaS nie zarządza sieciami, serwerami, systemami operacyjnymi ani pamięcią masową².

Jak działa aplikacja dostarczana jako usługa?

Aplikacja SaaS udostępnia przez internet interfejs, w którym użytkownik wykonuje swoją pracę. Firma wybiera taki model, gdy potrzebuje gotowego narzędzia, a nie własnego środowiska do jego uruchomienia.

• Użytkownik SaaS korzysta z aplikacji na przypisanym mu koncie.
• Przeglądarka pokazuje interfejs, w którym użytkownik wprowadza dane i używa funkcji usługi.
• Aplikacja SaaS obsługuje działania użytkownika w środowisku działającym poza jego komputerem.

Użytkownik pracuje w aplikacji. Nie musi przy tym zarządzać środowiskiem, w którym aplikacja działa.

Co oznacza nazwa Software as a Service?

Software as a Service znaczy „oprogramowanie jako usługa”: klient nabywa prawo do korzystania z aplikacji, nie sam program na własność.³ Firma wybiera więc zakres dostępu do usługi, zamiast kupować kopię oprogramowania.

Za co odpowiada dostawca SaaS, a za co użytkownik?

Dostawca SaaS odpowiada za techniczne działanie usługi. Użytkownik decyduje z kolei, jak z niej korzysta i jakie dane wprowadza. Ten podział dotyczy obowiązków, a nie własności aplikacji. Jeśli dostawca przetwarza dane osobowe w imieniu klienta, art. 28 ust. 3 RODO określa wymogi umowy powierzenia lub innego instrumentu prawnego⁴.

Tabela pokazuje podział zadań między dostawcę SaaS a użytkownika.

Dane w tabeli: 1

Dbałość dostawcy o bezpieczeństwo danych nie zwalnia użytkownika z kontroli uprawnień. Art. 32 ust. 4 RODO wymaga, by osoby z dostępem do danych, działające z upoważnienia administratora lub dostawcy, przetwarzały je wyłącznie na polecenie administratora⁴.

Jak działa sklep internetowy w modelu SaaS?

Sky-Shop to przykład platformy sklepowej SaaS: abonament zapewnia dostęp do sklepu obsługiwanego przez panel administracyjny⁵. Pakiet Start Up kosztuje promocyjnie 19 zł netto miesięcznie przy pierwszej płatności za rok z góry; do tej kwoty dochodzi VAT⁶.

• Okres próbny Sky-Shop trwa 14 dni. Obejmuje pełną funkcjonalność platformy, jest bezpłatny i nie wiąże się ze zobowiązaniami.^5,7
• Panel administracyjny sklepu SaaS pozwala osobie prowadzącej sklep nim zarządzać.
• Sklep w modelu SaaS jest usługą, z której firma korzysta w ramach dostępu do platformy.

Ze Sky-Shop skorzystało ponad 90 000 klientów.^5,7

Na przykładzie sklepu widać podział: firma korzysta z aplikacji, ale nie utrzymuje jej zaplecza technicznego.

Co oznacza SaaS dla kosztów, ograniczeń i bezpieczeństwa?

SaaS może zastąpić jednorazowy zakup sprzętu i licencji bieżącymi kosztami operacyjnymi.¹ Firma porównuje więc opłaty za planowany okres, sposób ich naliczania oraz zasady dostępu do danych. Microsoft 365 Business Basic z Teams kosztuje 6,07 € za użytkownika miesięcznie przy płatności rocznej; cena nie zawiera VAT⁸.

Jak SaaS zmienia wydatki inwestycyjne w koszty operacyjne?

W SaaS firma płaci za korzystanie z programu zamiast za jego zakup. Aby rzetelnie porównać koszty, trzeba przyjąć ten sam okres użytkowania. Jednorazowy zakup Office Home 2024 do użytku niekomercyjnego na jeden komputer kosztuje 639,99 zł⁹.

• CapEx to wydatek inwestycyjny. W przykładowym porównaniu zakup programu kosztuje 200 USD.³
• OpEx to bieżący koszt operacyjny. W tym przykładzie wypożyczenie programu kosztuje 5 USD miesięcznie.³
• Porównanie kosztów wymaga zestawienia ceny zakupu z sumą opłat za planowany czas używania programu i kosztami jego utrzymania.

Te kwoty pokazują różnicę między zakupem a płatnością cykliczną. Same nie rozstrzygają jednak, która opcja okaże się tańsza dla firmy.

Jak rozlicza się korzystanie z oprogramowania SaaS?

Model subskrypcyjny SaaS oznacza opłacanie dostępu do usługi w kolejnych okresach abonamentowych. Microsoft 365 Personal kosztuje 42,99 zł przy abonamencie miesięcznym albo 429,99 zł przy rocznym¹⁰.

Tabela zestawia długość miesięcznego, kwartalnego i rocznego okresu abonamentowego SaaS. Okres miesięczny trwa 1 miesiąc, kwartalny 3 miesiące, a roczny 12 miesięcy⁶.

Dane w tabeli: 5,11

Pay-as-you-go oznacza opłatę zależną od rzeczywistego zużycia; w SaaS może ją wyznaczać ilość przetworzonych danych.¹ Przy porównywaniu usług firma oddziela taką opłatę od stałego abonamentu. Jeden z wariantów pakietu Brevo Starter ma limit 5000 wysłanych wiadomości e-mail miesięcznie¹².

Jakie ryzyka dla danych wiążą się z korzystaniem z SaaS?

Dane w SaaS wymagają kontroli dostępu, zasad przechowywania i możliwości eksportu, bo aplikacja działa poza środowiskiem firmy. Zbyt szerokie uprawnienia zwiększają ryzyko nieuprawnionego dostępu. Niezaplanowany eksport może z kolei utrudnić zmianę usługi. Firma powinna ustalić, kto nadaje uprawnienia, jak odzyska dane i co stanie się z nimi po zakończeniu korzystania z aplikacji¹³.

Na koszt SaaS wpływa sposób naliczania opłat. Bezpieczna praca w aplikacji zależy też od tego, jak firma kontroluje dostęp do danych.

Korzyści, wyzwania i rozwój modelu SaaS

SaaS pozwala korzystać z gotowej aplikacji, jeśli jej funkcje odpowiadają potrzebom zespołu. Firma staje się przy tym zależna od usługi dostawcy, a przeniesienie danych może wymagać pracy. Przed wyborem warto ocenić skalowanie dostępu, integracje i warunki migracji.

Zalety SaaS: kiedy gotowa usługa ułatwia pracę?

SaaS odpowiada firmie, która potrzebuje gotowej aplikacji i chce zmieniać zakres dostępu wraz z wielkością zespołu. Liczbę osób korzystających z usługi można skalować, dodając lub usuwając licencje.¹⁴ Firma dostosowuje w ten sposób licencje do organizacji pracy, bez zmiany modelu dostarczania aplikacji.

Ograniczenia SaaS: na co trzeba uważać?

SaaS wymaga internetu, może ograniczać personalizację aplikacji, a migracja do innego dostawcy bywa kosztowna.¹ Vendor lock-in oznacza trudność ze zmianą dostawcy, na przykład gdy przeniesienie danych i procesów wymaga dodatkowej pracy. Firma planująca migrację powinna uwzględnić format eksportu, sposób przeniesienia uprawnień i zależności między aplikacjami¹⁵.

W jakim kierunku rozwija się model SaaS?

Aplikacje SaaS można łączyć z innymi narzędziami przez API, czyli interfejs umożliwiający programom wymianę danych.¹⁶ Taka integracja pozwala przekazywać dane między usługami bez ręcznego przepisywania. Jej zakres firma powinna ocenić przez pryzmat procesów, które zamierza połączyć¹⁷.

SaaS pasuje firmie, jeśli funkcje aplikacji, dostęp przez internet i sposób przenoszenia danych odpowiadają jej codziennej pracy.

Przykłady aplikacji SaaS i ich miejsce wśród usług chmurowych

Aplikacje SaaS pomagają wykonywać określone zadania: obsługiwać pocztę, współpracować nad dokumentami czy zarządzać sprzedażą. Firma dobiera aplikację do zadania. Model usługi chmurowej wybiera natomiast według tego, jakiej kontroli nad środowiskiem potrzebuje.

Jakie zadania obsługują aplikacje SaaS?

Aplikacje SaaS wspierają zadania wykonywane bezpośrednio przez użytkowników: komunikację, pracę z plikami i procesy firmowe. Poczta firmowa służy do wymiany wiadomości. Aplikacja do współpracy nad dokumentami pozwala zespołowi pracować na tych samych treściach. Narzędzie sprzedażowe porządkuje informacje o kontaktach i działaniach handlowych.

Co zyskuje firma, korzystając z gotowej aplikacji SaaS?

Firma korzystająca z SaaS dostaje interfejs i funkcje do konkretnego zadania, zamiast budować własną aplikację. Zespół może pracować w wybranym narzędziu bez przygotowywania środowiska do uruchamiania kodu. Gotowy zestaw funkcji ma też konsekwencję: firma dopasowuje proces do możliwości usługi¹⁸.

Przykłady usług dostępnych w modelu SaaS

SaaS może dostarczać pocztę firmową, aplikację do współpracy nad dokumentami lub narzędzie do zarządzania relacjami z klientami, czyli CRM. Każda z tych usług pomaga wykonać zadanie. Żadna nie jest środowiskiem do tworzenia własnego programu.

• Poczta firmowa w modelu SaaS pozwala wysyłać, odbierać i organizować wiadomości.
• Aplikacja do współpracy w modelu SaaS umożliwia wspólną pracę nad dokumentami i plikami.
• CRM w modelu SaaS pomaga prowadzić informacje o klientach i działania sprzedażowe.

Czym różni się SaaS od innych usług chmurowych?

SaaS daje firmie kompletne narzędzie gotowe do pracy¹. PaaS dostarcza platformę do tworzenia i uruchamiania własnych aplikacji. IaaS udostępnia infrastrukturę, na której firma sama przygotowuje środowisko. Wybór zależy od zakresu prac technicznych, jakie firma chce wykonywać samodzielnie¹⁸.

Tabela porównuje SaaS, PaaS i IaaS pod względem otrzymywanych zasobów, obowiązków firmy oraz sytuacji, w których model nie pasuje do jej potrzeb.

SaaS odpowiada potrzebie pracy w gotowej aplikacji, PaaS pozwala uruchomić własną, a IaaS daje zasoby do samodzielnego przygotowania infrastruktury.

Zastosowania branżowe i dystrybucja „jako usługa”

SaaS pomaga firmom obsługiwać konkretne procesy. Określenie „jako usługa” znaczy, że firma korzysta z oprogramowania, zamiast otrzymywać jego kopię na własność.

Gdzie firmy wykorzystują aplikacje w modelu SaaS?

Aplikacje SaaS wspierają sprzedaż, organizację pracy i obsługę działalności firmy. Rodzaj narzędzia warto dobrać do procesu, który ma w nim przebiegać.

• CRM, czyli system do zarządzania relacjami z klientami, porządkuje kontakty i działania sprzedażowe.¹⁴
• ERP, czyli system planowania zasobów przedsiębiorstwa, pomaga obsługiwać procesy firmowe.¹⁴
• Księgowość w SaaS pozwala prowadzić pracę księgową w aplikacji.¹⁴
• Zarządzanie zadaniami w SaaS pomaga organizować pracę zespołu.¹⁴
• Handel internetowy w SaaS pozwala prowadzić sprzedaż online.¹⁴

Co oznacza dystrybucja w modelu „jako usługa”?

Dystrybucja „jako usługa” daje firmie dostęp do funkcji oprogramowania na warunkach korzystania z usługi. Termin ASP (Application Service Provider) określa dostawcę udostępniającego klientom aplikację przez sieć. SaaS nazywa natomiast model dostarczania oprogramowania. Przy wyborze liczą się funkcje aplikacji i warunki dostępu, nie sama nazwa modelu.

SaaS ma sens tam, gdzie gotowa aplikacja obsługuje proces potrzebny firmie.

Ceny i warunki sprawdzone u źródeł: październik 2026.